ҚР Туы                           ҚР Елтаңбасы                       ҚР Гимні
Размер:
AAA
Цвет: CCC
Изображения Вкл.Выкл.

Терроризімге қарсы іс-қимыл


Мәлімет

2019 жылыдың 16 сәуір қүні ортаңғы және ересек топтар балаларына терроризмге қарсы іс – шаралар жоспары бойынша «Аркадий Паравозов спешит на помощь» өнегелі мульфильм көрсетілді. Шараға барлығы 172 бала қамтылды.

Іс-шараның мақсаты: балаларды өмір қауіпсіздігінің ережелерімен таныстыру; түрлі қауіпті жағдайлар барысында балаға өзін қорғауға және өз өмірін сақтауға дағдыландыру.

Іс-шара барысында балалармен түрлі ситуациялық ойындар өткізілді.

Ситауциялық жағдайларды ойнау сәттері.


                                                                                                                                                                                              

Өткізген тәрбиеші З.Есентаева

          

Төтенше жағдайдағы алғашқы көмек көрсету негіздері

Қатысқан – 29 педагог

Алғашқы медициналық  көмек қалай көрсетіледі?

Адам  қайғылы жағдайға кез келген жерде: үйде, көшеде, жолда, көлік апаттары кезінде немесе т.б. ұшырауы мүмкін.

Көбінесе адамдар  алғашқы медициналық  көмек көрсету жөніндегі білімінің  жоқтығынан жанындағы адамдарға, кейде  тіпті туысы, танысы немесе досына көмек  көрсете алмай жатады.

Алғашқы медициналық көмектің негізгі мақсаты  – адам өмірін құтқару.  Ең бастысы – алғашқы секундтарда дұрыс әрекет етуге үйрену, дәрігерлер келгенше апатқа ұшыраған адамның өмірін сақтап қалу. Келесі кеңестер өзіңізге, жолдасыңызға басқа да көмекті қажет ететін кез келген адамға алғашқы көмекті дұрыс көрсете алуға септігін тигізеді.

Ең алдымен  адамды қайғылы жағдай болған жерден алып шығыңыз, оның өміріне қауіпті  жағдайды (талып қалу, бастырылып немесе қысылып қалу, қан тоқтамау) жойыңыз; жарақатының қандай дәрежеде екенін, көлікпен немесе жаяу тасымалдауға келетін-келмейтінін  көріңіз; қауіпсіз, медициналық көмек көрсетуге қолайлы жерге апарыңыз; алғашқы медициналық көмек көрсетіңіз.

Көз қарашығының жарық сезгіштігін  анықтау тәртібі. Бас бармақпен үстіңгі қабақты көтеріп, қарашыққа қараңыз. Егер қарашық жарық түскеннен кейін де үлкен күйінде қалса, онда ол жарықты сезбейді деген сөз. Қараңғы кездерде қарашықтың жарық сезгіштігін электр қолшамының көмегімен байқауға болады.

Ұйқы  артериясындағы тамыр соғысын байқау тәртібі. Төрт саусағыңызды жарақаттанған  адамның мойнына қойыңыз. Саусақтарыңызды  кеңірдек пен мойын бұлшық етінің ортасына қойып, тамыр соғысын байқау үшін аздап батырыңқыраңыз.

Қолдан  немесе аяқтан қан ағатын (капилярлық немесе тамырлық) болса, зақымданған  жерді таза дәкемен қаттырақ байлаңыз (бастырып байлау) немесе лейкопластырьдың көмегімен мақта-дәкеден бірнеше  қабат етіп жасалған тампон қойыңыз. Алайда жарақатты өте қатты байлап тастауға да болмайды (қан жүрмей, мүше көгеріп қалуы да мүмкін).  Бастырып байлау кішірек артериялардың қанауын  тоқтатады.

Артериялық қанау кезінде артерияны қолмен басып тұрады, қан тоқтатушы жгут көмегімен немесе  қолды не  аяқты бүгу арқылы тоқтатады. Артерияны қолмен немесе жұдырықпен басқан кезде қан бірден шамамен 10-15 минутқа тоқтап қалады, содан соң қол шаршап, қысым әлсірей бастайды. Сондықтан артериядағы қан тоқтай салысымен қан тоқтатушы жгутты пайдаланыңыз. Жгутты жалаңаш денеге байлауға болмайды. Адам терісі қатпарланбай, тегіс болуы керек, жгут байланатын жерді орамалмен немесе дәкемен ораңыз. Жгутты аяқ немесе қолдың астынан алып, үстіне қарай байлаңыз, алғашқы екі байламды қатты етіп, үшіншісін тартпай сәл ғана байлаңыз. Егер қан тоқтамаса, жгутты алып, қайтадан одан да жоғарырақ жерден байлаңыз. Байлауыңыздың қаттылығы қанды тоқтатуға болатындай, бірақ мүлдем қан жүргізбей тастамайтындай болуы керек. Жгутты байлап болған соң  жгут салынған уақыт, құтқарушының аты-жөні, лауазымы жазылған қағаз қыстырып қоюды ұмытпаңыз. Жгут әдетте 1,5 — 2 сағатқа ғана, ал суық күндері 0,5 — 1 сағатқа қойылады. Ал әрбір 30 — 60 минут сайын жгутты босатып отыру керек, яғни бірнеше минутқа босатып, сол кезде жгуттың жоғарғы жағынан саусақпен басып отыру керек, жгут тұрған жердегі ізге ақырын ғана массаж жасау керек. Жгутты 2 сағаттан артық ұстауға болмайды.

Фабрикалық  жгут болмаған жағдайда оны қолда  бар нәрсемен (резина түтік, галстук, белдік, белбеу, орамал, бинт және т.б.) алмастыруға болады, тек сым темірді  қолданбаңыз.

 «Ауыздан ауызға» тәсілімен  өкпеге жасанды түрде ауа жіберу:

1)Оң  қолыңызбен аурудың иегінен, саусақтарыңыз  оның жағын ашатындай астыңғы  ернін төмен тартып  ұстаңыз;

2)Сол  қолыңызбен мұрнын қысып, аурудың  басын артқа қарай шалқайта  ұстаңыз және осы қалыпта дем  жібергенше ұстаңыз;

3)  Еріндеріңізді  аурудың ерніне қатты басып,  оның ішіне қарай қатты дем  шығарып, үрлеңіз. Үрлеу жиілігі  минутына 18-20 рет.

Екінші  рет үрлегеніңіз нәтижесіз болса, бірден жүректің тұсына массаж жасауға  кірісу керек.

Жүрек тұсына массаж жасау. Жасанды демалдырудың алдында басты артқа шалқайту арқылы жоғарғы тыныс жолдарының өткізгіштігін қамтамасыз ету керек.

Иықтың астына орама қою (киімдерден оралған);

Саусақты матамен орап алып, аурудың аузын ұйыған қан, сілекей және басқа да заттардан (сынған тіс, тіс протездері) тазартыңыз. Алақаныңызды бас бармағыңыз аурудың иегіне немесе ішіне қарап тұратындай етіп орналастырыңыз;

Салмағыңыз кеудеге түсетіндей етіп орналасыңыз да қолыңызды тік ұстап, жүрек тұсына массаж жасауды бастаңыз; аурудың кеудесін 3-4 см-ге дейін салмағыңызбен басып, көтеріңіз, минутына 80–100 рет жиілікте жасай беріңіз;

Әрбір  келесі басуды тек кеуде қуысы орнына келген соң ғана жүзеге асыру қажет.

Жан сақтауға қатысушы адамдар қанша  болса да, кеуде қуысын басу мен  үрлеудің ең тиімді қатынасы 30х2 болуы  тиіс.

Пайдалы сілтемелер:

1) www.emer.kz/survival/methods/index.php/ — төтенше жағдайлар кезінде аман қалу әрекеттері бойынша әдістемелер мен нұсқаулықтар;

2) www.1st-aid.ru — «Правила оказания первой медицинской помощи» мақаласы.

Интернет арқылы іздеу. Сіз интернет арқылы бұл тақырып бойынша көптеген материалдармен таныса аласыз. Ол үшін іздеуге арналған сайттар, мысалы www.google.kz, www.rambler.ru, www.yandex.ru сияқты жүйелерде «алғашқы медициналық көмек», «алғашқы медициналық көмек көрсету» және т.б. кілт сөзді сөздерді теру керек.

Улы газбен уланғанда не істеу керек?

Улы газ – иісі жоқ уландырғыш газ, оны көру немесе иісі арқылы тану мүмкін емес және одан адам бірнеше  минут ішінде-ақ өліп кетуі мүмкін.

Улы газ кез келген отынды, мысалы, газ, мұнай, керосин, ағаш отын немесе көмірді  жаққанда шығады. Әдетте, от жағатын  құрал (мысалы, пеш) дұрыс жұмыс істеп  және  пайдаланылып тұрса, қауіпті  емес.

Улы газ дем арқылы ішке кеткенде:

қанның оттегін тасымалдау қабілетін төмендетеді;

миға орны толмас  зақым келтіруі мүмкін;

жүрек ауруы бар адамдардың кеуде тұсы ауыруы немесе жүрек қысылуы мүмкін.

Улану белгілері:

бұлшық еттердің әлсіреуі;

бас айналу;

құлақ шуылы;

жүрек айну;

құсу;

ұйқы келу; кейде, керісінше, аз уақытқа белсенділіктің артуы; соңынан, жүру тепе-теңдігінің жоғалуы, теңселу;

сандырақтау;

елес қуу (галлюцинация);

есінен тану;

талу;

кома және тыныс алу орталығының семуінен болған өлім. Тыныс алу тоқтағаннан кейін де жүрек біраз уақыт соғып тұруы мүмкін.  Кейде адамдардың осындай уланудан кейін 2-3 аптадан соң ғана қайтыс болғаны туралы жағдайлар да болған.

Улы газбен уланғанда улы газдың келуін тоқтатыңыз; жапа шегушіні таза ауаға шығарыңыз; жатқызыңыз, тыныштандырыңыз да таза ауамен дем алдырыңыз (газетпен желпіңіз, желдеткіш немесе кондиционер қосыңыз);

Егер зардап шегуші есінен танған болса, жүрегіне жабық массаж жасаңыз  және жедел жәрдем келгенше немесе есін жиғанша жасанды демалдырыңыз.

Есіңізде болсын, зардап шегушіні қауіпті аймақтан шығару кезінде, алдымен өзіңіздің қауіпсіздігіңізді, өзіңіз уланып қалмауды ойлаңыз. Ол үшін тез қимылдау керек және қол орамал немесе дәкемен мұрынды байлап алу керек.

Ең көп тараған көздері — бұл газ және май пештері, ағаш пеші, газ құралдары, бассейндердегі жылыту құралдары және қозғалтқыштар, жанып біткен газ шығарушы құбыр. Пештегі жарықтар, мұржалардың толып қалуы, бітеліп қалған құбырлар – бұлар улы газдың тұрғын үйлерге, бөлмелерге тарауына әкеліп соғады. Пешке таза ауаның жеткіліксіздігінен де үй ішіне улы газ жиналып қалуы мүмкін. Үйдегі бөлмелердің тар болуынан ауа алмасуы нашар болады да,  улы газбен улану қаупі күшейе түседі.

Улы газбен улануды болдырмау  үшін:

- ешқашан, тіпті, есіктері ашық болса да, қозғалтқышы қосулы машинаны гаражда қалдырмаңыз;

- генераторды ешқашан үйде, гаражда, жертөледе (подвал) қоспаңыз. Ашық құрған терезе, есік немесе желдеткіш үйдегі улы газды ШЫҒАРА АЛМАЙДЫ.

- генераторды далада қосқан күнде де оның ашық терезе мен есіктің қасында тұрмағанына көз жеткізіңіз;

- ағаш көмірді үйде, палаткада, машинада немесе гаражда ешқашан жақпаңыз;

- ешқашан білмей, дағдыланбай және құралсыз от  жаққыш құралдарды орнатпаңыз және қолданбаңыз;

- ешқашан газ плитасын, пісіру шкафын немесе кептіру құралын бөлмені жылыту мақсатында қолданбаңыз;

- ешқашан пісіру шкафының түбіне фольганы қоймаңыз, себебі ол газдың қалыпты жануына кедергі келтіреді;

- ешқашан желдетілмейтін газ құрылғысын жабық бөлмеде немесе жатын бөлмеде пайдаланбаңыз.

Ата-аналарға кеңес беру сәті                                           Қызметкерлерге кеңес беру сәті

 

Мамыр 2019 жыл

Балабақша медбикесі          С.Шакибаева